AYT Fizik Formülleri — Eksiksiz Özet Listesi (2026)

Q: AYT fizikte kaç formül bilmek gerekir?

AYT fizik için 60-70 temel formül ve bağıntı bilinmesi gerekir. TYT'ye kıyasla çok daha geniş bir formül havuzu vardır; ancak mekanik, elektromanyetizma ve dalgalar ağırlıklı gruplar sınavın büyük bölümünü oluşturur.

Q: AYT fizik formülleri TYT'den ne kadar farklı?

TYT formülleri temel kavramları kapsar; AYT ise bunların üzerine dairesel hareket, manyetizma, modern fizik ve nükleer fizik gibi ileri konuları ekler. AYT formülleri hem daha fazla hem de daha derin türev ilişkiler içerir.

Q: AYT'de hangi konu en çok formül gerektiriyor?

Elektromanyetizma (elektrik alan, potansiyel, kondansatör, manyetik kuvvet, indüksiyon) en fazla formül içeren konudur. Mekanik de dairesel hareket, momentum ve enerji bağıntılarıyla yoğun bir formül seti gerektirir.

AYT fizik, TYT'ye kıyasla çok daha geniş ve derin bir formül havuzu gerektirir. Bu listede yer alan her formül, 2026 AYT müfredatı esas alınarak hazırlanmıştır. Formüllerin yanındaki kısa açıklamalar, hangi durumda hangisini kullanacağınızı netleştirmek için eklenmiştir.

AYT sınavında formül kâğıdı verilmez. Aşağıdaki formüllerin tamamını sınava girdiğinizde biliyor olmanız gerekir.

Mekanik Formülleri

AYT mekaniği TYT'den farklı olarak dönme hareketi, atış hareketi ve daha karmaşık kuvvet senaryolarını da kapsar.

Newton Yasaları ve Kinematik

F_net = m × a
Newton'un 2. Yasası

v = v₀ + at
Hız — zaman

x = v₀t + ½at²
Konum — zaman

v² = v₀² + 2ax
Hız — konum

x = (v₀ + v) / 2 × t
Ortalama hızla konum

Atış Hareketi

x = v₀cosθ × t
Yatay konum

y = v₀sinθ × t − ½gt²
Düşey konum

v_x = v₀cosθ
Yatay hız (sabit)

v_y = v₀sinθ − gt
Düşey hız

R = v₀²sin2θ / g
Menzil (düz zemin)

H = v₀²sin²θ / 2g
Maksimum yükseklik

Atış hareketi sorularında yatay ve düşey bileşenleri tamamen bağımsız düşün. Yatay: sabit hız. Düşey: serbest düşme.

Dairesel Hareket ve Kütle Çekimi

a_c = v² / r
Merkezcil ivme

F_c = mv² / r
Merkezcil kuvvet

v = 2πr / T
Çevresel hız

T = 2π√(r³/GM)
Yörünge periyodu (Kepler)

F = GMm / r²
Evrensel çekim; G = 6,67×10⁻¹¹

g = GM / r²
Yüzey yerçekimi ivmesi

Momentum ve Çarpışmalar

p = m × v
Momentum (kg·m/s)

J = F × Δt = Δp
İmpuls — momentum değişimi

p_önce = p_sonra
Momentum korunumu

e = (v₂' − v₁') / (v₁ − v₂)
Çarpışma katsayısı; e=1 esnek, e=0 tam esnek olmayan

Tam esnek çarpışma: hem momentum hem kinetik enerji korunur.
Tam esnek olmayan çarpışma: cisimler birleşir, sadece momentum korunur.

İş, Enerji ve Güç

W = F × d × cosθ
İş

E_k = ½mv²
Kinetik enerji

E_p = mgh
Yerçekimi potansiyel enerjisi

E_yay = ½kx²
Yay potansiyel enerjisi

W_net = ΔE_k
İş — enerji teoremi

P = W / t = F × v
Güç

η = W_faydalı / W_toplam
Verim

Elektrik Alan ve Potansiyel

F = kq₁q₂ / r²
Coulomb Yasası; k = 9×10⁹ N·m²/C²

E = kQ / r²
Nokta yükün elektrik alanı

E = F / q
Elektrik alan tanımı

V = kQ / r
Elektrik potansiyeli

W = qΔV
Elektrik kuvvetinin yaptığı iş

E = ΔV / d
Düzlem kondansatörde alan şiddeti

E_p = qV
Elektrik potansiyel enerjisi

Kondansatör

C = Q / V
Kapasitans (Farad)

C = ε₀A / d
Düzlemsel kondansatör kapasitansı

E = ½QV = ½CV² = Q²/2C
Depolanan enerji

C_seri: 1/C = 1/C₁ + 1/C₂
Seri bağlı kondansatörler

C_paralel = C₁ + C₂
Paralel bağlı kondansatörler

Kondansatör sorularında seri bağlıda yük eşit, paralel bağlıda gerilim eşit olduğunu unutma.

Elektrik Akımı ve Devreler

V = IR
Ohm Yasası

I = Q / t
Akım tanımı

P = VI = I²R = V²/R
Elektrik gücü

R = ρL / A
Özdirenç; ρ: özdirenç, L: uzunluk, A: kesit alan

R_seri = R₁ + R₂ + …
Seri direnç

1/R_paralel = 1/R₁ + 1/R₂ + …
Paralel direnç

V = ε − Ir
Gerçek pil; ε: EMK, r: iç direnç

Manyetizma ve Elektromanyetik İndüksiyon

F = qvB sinθ
Lorentz kuvveti (yük üzerine)

F = BIL sinθ
Akım taşıyan iletkene manyetik kuvvet

r = mv / qB
Manyetik alandaki dairesel hareket yarıçapı

B = μ₀I / 2πr
Düz iletkenin manyetik alanı

Φ = B × A × cosθ
Manyetik akı (Weber)

ε = −ΔΦ / Δt
Faraday İndüksiyon Yasası (EMK)

ε = BLv
Hareketli iletken EMK

V₁/V₂ = N₁/N₂
Transformatör gerilim oranı

Manyetik kuvvetin yönü için sağ el kuralı kullan: hız, alan ve kuvvet birbirine diktir.

Dalgalar ve Ses

v = λf
Dalga hızı

T = 1/f
Periyot — frekans

f_n = nv / 2L
Telli çalgı harmonikleri (her iki uç sabit)

f_n = (2n−1)v / 4L
Bir ucu kapalı boru harmonikleri

f' = f × (v ± v_gözlemci) / (v ∓ v_kaynak)
Doppler etkisi

Doppler: gözlemci kaynağa yaklaşırsa (+), uzaklaşırsa (−) üst işaret.
Kaynak gözlemciye yaklaşırsa (−), uzaklaşırsa (+) alt işaret.

Optik

n₁ sinθ₁ = n₂ sinθ₂
Snell Yasası (kırılma)

sinθ_c = n₂ / n₁
Tam yansıma kritik açısı (n₁ > n₂)

1/f = 1/d_o + 1/d_i
Mercek / ayna denklemi

m = −d_i / d_o
Büyütme (m < 0 ters görüntü)

1/f = (n−1)(1/R₁ − 1/R₂)
İnce mercek yapıcı denklemi

P = 1/f
Mercek gücü (dioptri, f metre cinsinden)

Toplayan mercek/iç bükey aynada f > 0, dağıtan mercek/dış bükey aynada f < 0. Gerçek görüntü için d_i > 0, sanal görüntü için d_i < 0.

Modern Fizik

E = hf
Foton enerjisi; h = 6,63×10⁻³⁴ J·s

E_k = hf − W
Fotoelektrik etki; W: işfonksiyonu

λ = h / mv
De Broglie dalga boyu

E = mc²
Kütle — enerji denkliği (Einstein)

E_n = −13,6 / n² eV
Hidrojen atomunun enerji seviyeleri

ΔE = hf = E_i − E_f
Foton yayımında enerji farkı

Fotoelektrik etkide frekans eşik değerinin altındaysa ne kadar şiddetli ışık tutarsan tut elektron kopmaz — bu AYT'de sıkça sınanan bir kavramdır.

Nükleer Fizik

N = N₀ × (½)^(t/T½)
Yarılanma ömrü; T½: yarılanma süresi

Bağlanma enerjisi = Δm × c²
Kütle defekti × ışık hızı²

Alfa bozunması: A 4 azalır, Z 2 azalır.
Beta⁻ bozunması: A değişmez, Z 1 artar.
Beta⁺ bozunması: A değişmez, Z 1 azalır.
Gama bozunması: A ve Z değişmez, sadece enerji yayılır.

TYT ile AYT Formülleri Arasındaki Fark

TYT fizik formüllerini zaten öğrendiyseniz — ki öğrenmeli de olduğunuz için TYT Fizik Formülleri yazımıza da göz atmanızı öneririz — AYT'de bu listeye ek olarak şu konular gelir:

Atış hareketi bileşen ayrımı
Dairesel hareket ve evrensel çekim
Momentum, impuls ve çarpışma türleri
Kondansatör, özdirenç ve EMK
Manyetik kuvvet, akı ve indüksiyon
Ses dalgaları, harmonikler ve Doppler
Tam yansıma, mercek yapıcı denklemi
Modern fizik (foton, fotoelektrik, De Broglie)
Nükleer fizik (yarılanma, bozunma türleri)

AYT fizik, TYT formüllerinin üzerine inşa edilir — TYT temelini sağlam atmadan AYT formüllerine geçmek çok daha zor olur.

Sık Sorulan Sorular

AYT fizikte kaç formül bilmek gerekir?

AYT fizik için 60–70 temel formül ve bağıntı bilinmesi gerekir. TYT'ye kıyasla çok daha geniş bir formül havuzu vardır; ancak mekanik, elektromanyetizma ve dalgalar ağırlıklı gruplar sınavın büyük bölümünü oluşturur.

AYT fizik formülleri TYT'den ne kadar farklı?