İçindekiler
- Kinematik (Düzgün Doğrusal Hareket)
- Newton Yasaları ve Kuvvet
- Sürtünme Kuvveti
- İş, Enerji ve Güç
- İtme ve Momentum
- Tork ve Denge
- Elektrik Yükleri ve Coulomb Yasası
- Elektrik Alan ve Potansiyel
- Kondansatör
- Elektrik Akımı ve Devreler
- Manyetizma
- Dalga Mekaniği
- Ses Dalgaları
- Optik
- AYT ile Bağlantı
- Sık Sorulan Sorular
11. sınıf fiziği, lise müfredatının en yoğun ve en kritik yılıdır. Bu sınıfta öğrendiğin formüller hem yazılı sınavlarının hem de ileride AYT'nin temelini oluşturur. Aşağıdaki liste 2025–2026 MEB müfredatına göre hazırlanmıştır.
Kinematik (Düzgün Doğrusal Hareket)
Hareketin temel büyüklükleri: konum, hız, ivme ve zaman. Düzgün hızlanma ve yavaşlama problemlerinin tamamı bu dört formülle çözülür.
Hız — zaman
Konum — zaman
Hız — konum (zamansız)
Ortalama hızla konum
Ortalama hız
İvme tanımı
Newton Yasaları ve Kuvvet
Kuvvet problemlerinin tamamı Newton'un 2. Yasası üzerine kuruludur. Serbest cisim diyagramı çizmeyi alışkanlık hâline getir.
Newton'un 2. Yasası
Ağırlık kuvveti; g ≈ 10 m/s²
Newton'un 3. Yasası
İki kuvvetin bileşkesi
Yatay bileşen
Düşey bileşen
Eğik Düzlem
Eğik düzleme paralel ağırlık bileşeni
Eğik düzleme dik ağırlık bileşeni (= Normal kuvvet)
Sürtünme Kuvveti
Maksimum statik sürtünme
Kinetik sürtünme; N: normal kuvvet
- Statik sürtünme: cisim hareket etmezken etkir, 0 ile fs(max) arasında değer alır.
- Kinetik sürtünme: cisim hareket hâlindeyken etkir, sabittir ve genellikle μk < μs.
İş, Enerji ve Güç
Enerji korunumu 11. sınıf fiziğinin en güçlü araçlarından biridir. Sürtünmeli ve sürtünmesiz durumlarda farklı yaklaşım gerektirir.
İş (Joule)
Kinetik enerji
Yerçekimi potansiyel enerjisi
Yay potansiyel enerjisi
İş — enerji teoremi
Mekanik enerji korunumu (sürtünmesiz)
Güç (Watt)
Güç (anlık)
Verim
İtme ve Momentum
Momentum (kg·m/s)
İtme = momentum değişimi
Momentum korunumu
- Esnek çarpışma: hem momentum hem kinetik enerji korunur.
- Esnek olmayan çarpışma: cisimler birleşir, sadece momentum korunur.
Tork ve Denge
Tork (N·m); d: kuvvet kolu
Denge koşulu (tork dengesi)
Denge koşulu (kuvvet dengesi)
Elektrik Yükleri ve Coulomb Yasası
Coulomb Yasası; k = 9×10⁹ N·m²/C²
Yük niceleme; e = 1,6×10⁻¹⁹ C
- Aynı işaretli yükler birbirini iter, zıt işaretli yükler çeker.
- Yük korunur: kapalı sistemde toplam yük sabittir.
- Değme ile yük paylaşımında iletken küreler ortalamayı alır.
Elektrik Alan ve Potansiyel
Elektrik alan tanımı (N/C)
Nokta yükün elektrik alanı
Elektrik potansiyeli (Volt)
Elektrik kuvvetinin işi
Düzgün elektrik alanda alan şiddeti
Elektrik potansiyel enerjisi
Kondansatör
Kapasitans (Farad)
Düzlem kondansatör; ε₀ = 8,85×10⁻¹² F/m
Kondansatörde depolanan enerji
Paralel bağlı kondansatörler
Seri bağlı kondansatörler
Elektrik Akımı ve Devreler
11. sınıf elektrik devreleri AYT'nin de en ağır konularından biridir. Ohm Yasası ve Kirchhoff kurallarını iyi kavra.
Ohm Yasası
Akım tanımı (Amper)
Özdirenç bağıntısı
Seri bağlı dirençler
Paralel bağlı dirençler
Elektrik gücü (Watt)
Elektrik enerjisi (Joule)
Gerçek pil; ε: EMK, r: iç direnç
Manyetizma
Hareketli yüke manyetik kuvvet
Akım taşıyan tele manyetik kuvvet
Düz iletkenin manyetik alanı
Solenoidin manyetik alanı
- Manyetik kuvvetin yönü: sağ el kuralı — hız × alan = kuvvet yönü.
- Manyetik kuvvet iş yapmaz (her zaman hareket yönüne dik).
Dalga Mekaniği
Dalga hızı
Periyot — frekans ilişkisi
Dalga hızı (periyotla)
- Enine dalga: titreşim yönü dalga ilerleme yönüne dik (ışık, su dalgası).
- Boyuna dalga: titreşim yönü dalga ilerleme yönüyle aynı (ses dalgası).
- Dalga ortam değiştirdiğinde frekans değişmez, hız ve dalga boyu değişir.
Ses Dalgaları
Havada ses hızı (20°C)
Her iki ucu açık boru harmonikleri
Bir ucu kapalı boru harmonikleri
Optik
Yansıma ve Kırılma
Yansıma yasası
Snell Yasası (kırılma)
Kırılma indisi; c = 3×10⁸ m/s
Tam yansıma kritik açısı (n₁ > n₂)
Küresel Aynalar ve İnce Mercekler
Ayna / mercek denklemi
Büyütme
Odak uzaklığı — eğrilik yarıçapı
Mercek gücü (dioptri); f metre cinsinden
AYT ile Bağlantı
11. sınıf formülleri AYT fizik müfredatının yaklaşık %60-70'ini oluşturur. Eğer bu formülleri sağlam öğrenirsen, AYT'ye geçişte üzerine eklenecek konular şunlar olacak:
- Atış hareketi (yatay ve eğik atış bileşenleri)
- Dairesel hareket ve evrensel çekim
- Elektromanyetik indüksiyon (Faraday, Lenz)
- Alternatif akım ve transformatör
- Doppler etkisi
- Modern fizik (foton, fotoelektrik etki, De Broglie)
- Nükleer fizik (yarılanma, bozunma türleri)
Bu konuların tamamını kapsayan AYT Fizik Formülleri yazımıza göz at. TYT'ye hazırlananlar için ise TYT Fizik Formülleri sayfamız var.
Sık Sorulan Sorular
11. sınıf fizikte kaç formül bilmek gerekir?
11. sınıf fizik müfredatında yaklaşık 45–55 temel formül ve bağıntı bulunur. Kuvvet-hareket, enerji, elektrik-manyetizma, dalgalar ve optik ana başlıkları altında toplanan bu formüller hem yazılı sınavlarında hem de ileride AYT hazırlığında temel oluşturur.
11. sınıf fizik formülleri AYT için yeterli mi?
11. sınıf fizik formülleri AYT müfredatının yaklaşık %60-70'ini oluşturur. AYT'de bunlara ek olarak atış hareketi bileşenleri, dairesel hareket, modern fizik ve nükleer fizik gibi 12. sınıf konuları eklenir. Bu nedenle 11. sınıf formüllerini sağlam öğrenmek AYT başarısı için kritiktir.
11. sınıf fizikte en çok formül hangi konuda?
Elektrik ve manyetizma ünitesi en fazla formül içeren konudur. Coulomb Yasası, elektrik alan, potansiyel, kondansatör, Ohm Yasası ve devre formülleri bu üniteyi oldukça yoğun kılar. İkinci sırada ise kuvvet ve hareket (Newton Yasaları, kinematik) gelir.
11. sınıf fizik yazılısında formül verilir mi?
Bu tamamen öğretmenin tercihine bağlıdır. Bazı öğretmenler formül sayfası verir, bazıları vermez. Ancak formülleri ezberlemiş olmak sınav sırasında zaman kazandırır ve kavramsal sorularda avantaj sağlar. AYT'de formül verilmediği için şimdiden ezberleme alışkanlığı edinmek önemlidir.