İçindekiler
TYT fizik sınavında formül bilgisi tek başına yeterli değildir; ama doğru formülü doğru yerde kullanmak birkaç soruyu daha hızlı ve güvenli çözmenizi sağlar. Bu liste, TYT müfredatındaki tüm fizik konularını kapsayacak şekilde hazırlandı — ne fazla, ne eksik.
Kuvvet ve Hareket Formülleri
TYT fizik sınavında en sık çıkan konu grubudur. Newton'un yasaları ve kinematik formülleri bu başlık altında toplanır.
Newton'un İkinci Yasası
F: kuvvet (N) | m: kütle (kg) | a: ivme (m/s²)
Ağırlık; g = 10 m/s²
Sürtünme kuvveti; μ: sürtünme katsayısı, N: normal kuvvet
Kinematik (Düzgün İvmeli Hareket)
Hız — zaman bağıntısı
Konum — zaman bağıntısı
Hız — konum bağıntısı
Ortalama hız
Serbest Düşme
Serbest düşmede alınan yol
Serbest düşmede son hız
Hız — yükseklik bağıntısı
İş, Enerji ve Güç
Enerji korunumu soruları TYT'de birkaç adım gerektirse de formüller basittir. Önemli olan hangi enerji türünün ne zaman devreye girdiğini bilmektir.
İş; θ: kuvvet ile yön arası açı
Kinetik enerji
Potansiyel enerji (yerçekimi)
Mekanik enerji
Güç (W = watt)
Anlık güç
Basınç ve Kaldırma Kuvveti
Basınç
Basınç; F: kuvvet (N), A: alan (m²)
Sıvı basıncı; ρ: yoğunluk, h: derinlik
Pascal Prensibi (kapalı sıvıda basınç)
Kaldırma Kuvveti (Arşimet)
Sıvının cisme uyguladığı kaldırma kuvveti
- ρcisim < ρsıvı → cisim yüzer
- ρcisim = ρsıvı → cisim askıda kalır
- ρcisim > ρsıvı → cisim batar
Isı ve Sıcaklık
TYT'de ısı konusunda en sık sorulan şey öz ısı ve ısı sığası arasındaki farktır. Bu iki kavramı kesin olarak ayırt etmeden soru çözmeye çalışmayın.
Q: alınan/verilen ısı (J) | c: özısı | ΔT: sıcaklık değişimi
Isı sığası; birim: J/°C
Isı alışverişinde korunma
Isı sığası (C = mc): cismin özelliği — kütleye bağlı. TYT'de bu ayrım doğrudan sınandı.
Elektrik
TYT elektrik soruları genellikle elektrostatik yüklenme, devre direnci ya da Ohm Yasası üzerinden gelir.
Elektrostatik
Coulomb Yasası; k = 9×10⁹ N·m²/C²
Elektrik alan şiddeti
Elektrik Devresi
Ohm Yasası; V: gerilim, I: akım, R: direnç
Elektrik gücü
Seri bağlı dirençler
Paralel bağlı dirençler
Dalgalar
Dalgalar konusunda periyot, frekans ve dalga boyu arasındaki ilişkiyi iyi kavramak TYT sorularının büyük çoğunluğunu çözmeye yeter.
Dalga hızı; λ: dalga boyu (m), f: frekans (Hz)
Periyot — frekans ilişkisi
Basit sarkaç periyodu
Yay-kütle sistemi periyodu
Optik
Işığın yansıması, kırılması ve mercek/ayna denklemleri TYT optik sorularının temelini oluşturur.
Yansıma yasası
Snell Yasası (kırılma)
İnce mercek / ayna denklemi; f: odak, g: görüntü mesafesi, u: cisim mesafesi
Büyütme; m > 1 büyütülmüş, m < 1 küçültülmüş
- Kırıcılık indisi büyük ortamda ışık yavaşlar, dalga boyu kısalır.
- Frekans ortam değiştiğinde değişmez.
- Toplayan mercekte f > 0, dağıtan mercekte f < 0.
Bu Formülleri Nasıl Çalışmalıyım?
Formülleri salt ezberleyerek TYT'de yüksek net yapmak mümkün değildir. 2025 TYT'de de görüldüğü gibi sınav, kavramsal yorum ve günlük hayat senaryolarını ön plana çıkarmaktadır. Etkili çalışma için aşağıdaki adımları öneririz:
- Önce anla, sonra ezberle: Her formülün nereden geldiğini en azından bir kez kavra.
- Grupla: Kuvvet grubunu, enerji grubunu ayrı ayrı öğren — hepsini bir günde sıkıştırma.
- Örnek soruyla pekiştir: Her formülü en az iki farklı soru tipinde uygula.
- Kartlı tekrar: Sınav öncesi son haftada fiziksel ya da dijital kartlarla hızlı gözden geçir.
- Yanlış analizini ihmal etme: Hangi formülü yanlış uyguladığını tespit etmek, yeniden ezberden çok daha değerlidir.
Sık Sorulan Sorular
TYT fizikte kaç formül bilmek yeterli?
TYT fizik için yaklaşık 25–30 temel formül yeterlidir. Ancak formülü ezberlemenin yanı sıra hangi durumda kullanıldığını bilmek çok daha önemlidir. Sınav, formül uygulamasından çok kavramsal yorum ağırlıklıdır.
TYT fizik formüllerini en iyi nasıl ezberlerim?
Formülleri gruplar hâlinde öğren: önce kuvvet-hareket, sonra enerji, ardından ısı ve elektrik. Her formülü bir örnek soruyla birlikte çalış. Kartlı tekrar (flashcard) yöntemi, sınav öncesi hızlı tekrar için en etkili yöntemlerden biridir.
TYT'de formül verilir mi?
Hayır. TYT sınavında fizik formülleri verilmez. Tüm formülleri baştan ezberlemiş olmak gerekir. Bazı sabitler (g = 10 m/s² gibi) soru metninde verilebilir.